Το χρέος των ποιητών

Το χρέος των ποιητών, των πνευματικών ανθρώπων γενικότερα, απέναντι στα όσα διαδραματίζονται αυτή την περίοδο στον πλανήτη, ποιο είναι; Πιστεύω αξίζει να το αναλογισθούμε σήμερα, επειδή είναι η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης.

Μια γιορτή η οποία ξεκίνησε από την Ελλάδα, και γιορτάζετε κάθε χρόνο στις 21 Μαρτίου, την ημέρα δηλαδή της εαρινής ισημερίας. Εάν ήμουν στην Ελλάδα, θα την γιόρταζα με διαφορετικό τρόπο. Μέσα στην ελληνική φύση.

Αντί αυτού, βρέθηκα για άλλη μια φορά στο αγαπημένο μου σημείο, πλάι στο ποτάμι. Με την καρδιά και το μυαλό μου στον τόπο μου, και τις ελληνικές πρακτικές.

Ακολουθεί ένα ποίημα του Γ. Ρίτσου, που μιλάει για την δυναμική, την προοπτική και την ενέργεια των στίχων. Μιλάει όμως και για την στρατευμένη ποίηση, το χρέος δηλαδή των ποιητών να στρατευθούν στον μετασχηματισμό της κοινωνίας.

DSC_0348

Πολλά ποιήματα είναι ποτάμια.
Άλλα είναι χαμολούλουδα σε βραδινό κάμπο.
Άλλα είναι σαν πέτρες που δε χτίζουν τίποτα.

Πολλοί στίχοι είναι σα στρατιώτες έτοιμοι για τη μάχη.
Άλλοι σα λιποτάχτες κρυμμένοι πίσω απ’ τ’ ανθισμένα δέντρα.
Άλλοι σαν άγνωστοι στρατιώτες που δεν έχουν πρόσωπο.

Πολλά ποιήματα φωνάζουν δυνατά χωρίς ν’ ακούγονται.
Άλλα σωπαίνουνε με σταυρωμένα χέρια.
Άλλα σταυρώνονται και μιλούν σταυρωμένα.

Πολλοί στίχοι είναι σαν εργαλεία.
Εργαλεία σκουριασμένα, ριγμένα στο χώμα
κι άλλα καινούργια που δουλεύουν το χώμα.

Πολλά ποιήματα είναι σαν όπλα –
όπλα πεταμένα στο χώμα
κι όπλα στραμμένα στην καρδιά τού εχθρού.

Πολλοί στίχοι στέκονται πίσω απ’ τη σιωπή
σαν τα χλωμά παιδιά πίσω απ’ τα τζάμια ενός ορφανοτροφείου –
κοιτάζουν μακριά, μες στη βροχή – δεν ξέρουν τι να κάνουν, πού να πάνε.

Πολλά ποιήματα είναι σα δέντρα
άλλα σαν κυπαρίσσια σ’ ένα λιόγερμα θλίψης
άλλα σα δέντρα οπωροφόρα σ’ ένα κολχόζ.

Πολλοί στίχοι είναι σαν πόρτες –
πόρτες κλειστές σ’ ερημωμένα σπίτια
και πόρτες ανοιχτές σε ήμερες συγυρισμένες ψυχές.

Είναι και μαύρες πόρτες καμένες σε μια πυρκαγιά,
κι άλλες τιναγμένες από μιαν έκρηξη
κι άλλες πού μεταφέρουν ένα σκοτωμένο σύντροφο.

Υπάρχουν ποιήματα πού καλπάζουν μες στο χρόνο
σαν το κόκκινο ιππικό του Σμύρνενσκη
ποιήματα καβαλάρηδες πού αφήνουν τα γκέμια και πιάνουν την αξίνα.

Πολλά ποιήματα γονατίζουν στη μέση τού δρόμου,
πολλά ποιήματα άνεργα μ’ αδούλευτα χέρια,
πολλά ποιήματα εργάτες που ξεπερνούν χίλιες φορές τη νόρμα τους.

Υπάρχουν στίχοι σα δαντέλες στο λαιμό των κοριτσιών
ή σα δαχτυλιδόπετρες με μικρές μυστικές παραστάσεις
κι άλλοι πού πλαταγίζουν ψηλά σα ρωμαλέες σημαίες.

Πολλά ποιήματα μένουν αργά τη νύχτα μες στην ερημιά –
βρέχουν κάθε τόσο τα τέσσερα δάχτυλα των στίχων τους σ’ ένα ρυάκι,
ύστερα χάνονται ονειροπαρμένοι μες στο δάσος και πια δεν επιστρέφουν.

Πολλοί στίχοι είναι σαν αργυρές κλωστές 
δεμένες στα καμπανάκια των άστρων –
αν τους τραβήξεις, μια ασημένια κωδωνοκρουσία δονεί τον ορίζοντα.

Πολλά ποιήματα βουλιάζουν μες στην ίδια τους τη λάμψη,
περήφανα ποιήματα∙ δεν καταδέχονται τίποτα να πουν.
Ξέρω πολλά ποιήματα που πνίγηκαν στο χρυσό πηγάδι τής σελήνης.

Ένα σωστό ποίημα ποτέ δεν καθυστερεί σε μια γωνιά τού ρεμβασμού.
Είναι πάντα στην ώρα του σαν τον συνειδητό, πρόθυμο εργάτη
είναι ένας έτοιμος στρατιώτης που λέει παρών στο πρώτο κάλεσμα της εποχής του.

Κάποτε οι ποιητές μοιάζουνε με πουλιά μες στο δάσος τού χρόνου,
οι άλμπατρος του Μπωντλαίρ, τα κοράκια τού Πόε,
κάποτε σα σπουργίτια μες στο χιόνι ή σαν αητοί ψηλά σ απόκρημνα Ιδανικά.

Υπάρχουν και ποιήματα όμορφα σαν τα πουλιά Γκλουχάρ –
το Μάη και τον Απρίλη πνίγονται μες στο ίδιο τους το ερωτικό τραγούδι
πνίγονται μες στη μελωδία τους και κουφαίνονται.

Το Μάη και τον Απρίλη τα χαράματα
μες στην κρυστάλλινη δροσιά τού δάσους
βγαίνουν οι κυνηγοί με τα ντουφέκια τους και τα γκλουχάρ δεν τους ακούνε.

Το νου σας, σύντροφοι ποιητές, αδέρφια μου,
ας κρατάμε τ’ αυτί μας στυλωμένο στο γυαλί της σιωπής, –
τα βήματα του εχθρού και του φίλου μας μοιάζουν στο θαμπόφωτο του δάσους. Πρέπει να διακρίνουμε.

Το νου σας, σύντροφοι ποιητές, μη και βουλιάξουμε μέσα στο τραγούδι μας
μη και μας εύρη ανέτοιμους η μεγάλη ώρα,
– ένας ποιητής δίνει παρών στο πρώτο κάλεσμα της εποχής του.

Αλλιώς θα μείνουν τα τραγούδια μας πάνω απ’ τις σκάλες των αιώνων
ταριχευμένα, ωραία κι ανώφελα πουλιά σαν τα γκλουχάρ εκείνα
τα γαλαζόμαυρα μες στους βασιλικούς διάδρομους της Μπίστριτζας.

Σαν τα γκλουχάρ εκείνα με τα δυο φτερά τους σταυρωμένα,
σιωπηλά, πένθιμα, ταριχευμένα – διακόσμηση ξένων παλατιών –
με τα μάτια δυο μάταιες στρογγυλές απορίες κάτω απ’ τα κόκκινα φρύδια τους.

Το νου σας, σύντροφοι ποιητές, – ένας ποιητής
είναι ένας εργάτης στο πόστο του, ένας στρατιώτης στη βάρδια του,
ένας υπεύθυνος αρχηγός μπροστά στις δημοκρατικές στρατιές των στίχων του.

Από τη συγκεντρωτική έκδοση Ποιήματα [Ε’ Τόμος] (1978)

Advertisements

19 thoughts on “Το χρέος των ποιητών

  1. Μεγάλο θέμα ανοίγεις φίλη μου..
    Ένας πνευματικός άνθρωπος, (για πολλούς λόγους) δεν πρέπει να βαδίζει μόνο με το χτες, δεν επιτρέπετε να συμβαδίζει με το σήμερα, οφείλει όμως να μιλάει για το αύριο!
    Φυσικά όλα αυτά θέλουν μεγάλη κουβέντα…
    Το θέμα είναι, πόσοι από μας βαδίζουμε έχοντας στο μυαλό μας το αύριο;
    Πως μπορεί ένας ποιητής να εμπνεύσει άλλους να το κάνουν, όταν ακόμα και ο Χριστός
    απέτυχε να το κάνει, ή το έκανε σε πολύ μικρό βαθμό; (ας αναλογιστούμε για παράδειγμα, πόσοι από μας ζουν, έχοντας στο μυαλό μας την Βασιλεία του! )
    Η συστράτευση δε των πνευματικών ανθρώπων με το σήμερα, εμπεριέχει πάντοτε τον κίνδυνο της απαξίωσης και της απόρριψης, όπως συμβαίνει με τον συνδικαλισμό, και όπως συνέβη
    με αρκετούς στρατευμένους με κόμματα και πολιτικές ιδεολογίες, πνευματικούς ανθρώπους, και ίσως αυτό έπαιξε μεγάλο ρόλο για την μηδαμινή επιρροή που έχει ο πνευματικός λόγος σήμερα, όπου και όταν ακούγεται..
    Σε χαιρετώ με εκτίμηση από Αθήνα!!

  2. Πολύ όμορφη η ανάρτησή σου agrimio και ευτυχώς που υπάρχει και η ποίηση σε τέτοιους καιρούς.
    Το αγαπημένο σου σημείο είναι πολύ όμορφο.
    Πολλά φιλιά από την Αθήνα!

  3. Μπορεί να μην τη γιόρτασες τη μέρα μέσα στην ελληνική φύση, αλλά τη γιόρτασες με όμορφο τρόπο..άσε που ο καιρός ξαναχάλασε εδώ και οι βόλτες σταμάτησαν πάλι..
    Να είσαι καλά!

  4. Υπέροχη ανάρτηση Αγριμιώ μου, δεν το ήξερα πως είναι ημέρα της ποίησης. Την τίμησες δεόντος με τους στίχους του Ρίτσου, και θα συμφωνήσω απόλυτα για το «χρέος» του ποιητή.
    Καλή σου μέρα, σε ωραίο μέρος στάθηκες, θαυμάζω πάντα τις φωτογραφίες σου !

    Φιλιά από Φιλαδέλφεια 🙂

  5. Αν και δεν συμπαθώ τις «παγκόσμιες ημέρες», απόλαυσα την αναφορά σου στον Ρίτσο και στη γλυκιά νοσταλγία σου που πάντα αφήνει τη γεύση της σ’ ότι γράφεις.
    Φιλιά πολλά!

  6. Που να την βρούν την εμπνευση πια και οι ποιητες Αγριμακι μου..!!! για τους Ελληνες μιλώ… οταν εγραφε ο Ρίτσος τα ποιήματα του στην χώρα μας υπήρχαν αξίες .. ονειρα… και προσδοκίες… αλλιώς ειναι τωρα…εχουνε μιδενίσει τα παντα… ευτυχώς που υπαρχουν και οι εξερέσεις.. ποιοες ειναι;; δεν το ξερω …ξερω όμως οτι υπαρχουν.. και μια μερα θα τις δούμε να μας γνέυουν και εμεις θα τις ακολουθήσουμε για ενα καλήτερο αυριο… και τότε θα βρεθού και αλλοι Ρίτσοι να γραψουν ποιήματα..φιλακια απο την πατριδα.. μικρή..

  7. θα μείνω στη στροφή που με άγγιξε

    Πολλοί στίχοι είναι σαν εργαλεία.
    Εργαλεία σκουριασμένα, ριγμένα στο χώμα
    κι άλλα καινούργια που δουλεύουν το χώμα.

    μόνο σήμερα πρέπει να θυμόμαστε την ποίηση;
    η ζωή μας έχει γίνει ένας γολγοθάς. η ποίηση μπορεί να μας αποσπάσει το νου από τη μιζέρια και να μας ταξιδέψει.

    αν ήσουν στην ελλάδα, αγριμιώ, πίστεψέ με, δε θα ήσουν στη φύση. δε θα είχες διάθεση ούτε να ποτίσεις τα λουλούδια, όχι να πας στα όρη τ’ άγρια βουνά!

    καλή σου μέρα!

  8. Αγριμακι μου, ευτυχώς που υπάρχει και η ποίηση σε τέτοιους καιρούς. ( η ηδη γραμμενη)
    Προς το παρόν άλλοι βαδίζουν με τα ονειρα, άλλοι με το χτες, άλλοι μιλάνε για το αύριο!Για το σήμερα δεν μας μιλαει κανενας , να το φωτισει.. Που ειναι ο..στρατευμενος πνευματικος κοσμος του τοπου μας?
    Νοσταλγησες πατρσίδα ε? Υπομονη…

  9. Η τέχνη είναι το φίλτρο εκείνο που κάνει πιο υποφερτή την πραγματικότητα. Αυτή είναι νομίζω η πραγματική συμβολή της στη ζωή του ανθρώπου σε όλες τις μορφές της. Οι στρατιωτικοί, οι πολιτικοί και οι ηγέτες ας κάνουν τα υπόλοιπα.
    Φιλιά από πατρίδα!

  10. Το χρέος των Ποιητών ειναι να μιλούν,προπαντός σε καιρούς χαλεπούς…
    Μανόλης Αναγνωστάκης, Στον Νίκο Ε… 1949

    Φίλοι

    Που φεύγουν

    Που χάνονται μια μέρα

    Φωνές

    Τη νύχτα

    Μακρινές φωνές

    Μάνας τρελής στους έρημους δρόμους

    Κλάμα παιδιού χωρίς απάντηση

    Ερείπια

    Σαν τρυπημένες σάπιες σημαίες

    Εφιάλτες,

    Στα σιδερένια κρεβάτια

    Όταν το φως λιγοστεύει

    Τα ξημερώματα.

    (Μα ποιος με πόνο θα μιλήσει για όλα αυτά;)

  11. Τείχη

    Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ
    μεγάλα κ’ υψηλά τριγύρω μου έκτισαν τείχη.
    Και κάθομαι και απελπίζομαι τώρα εδώ.
    Άλλο δεν σκέπτομαι: τον νουν μου τρώγει αυτή η τύχη·
    διότι πράγματα πολλά έξω να κάμω είχον.
    Α όταν έκτιζαν τα τείχη πώς να μην προσέξω.
    Αλλά δεν άκουσα ποτέ κρότον κτιστών ή ήχον.
    Ανεπαισθήτως μ’ έκλεισαν από τον κόσμον έξω.

    Κωνσταντίνος Π. Καβάφης

    PS συνέβαλα κ εγώ στο post σου. Κάθε χρόνο ανέβαζα κάτι σχετικό αυτή τη μέρα. Κάθε χρόνο ανά την Ελλάδα την γιορτάζουν… εφέτος όλα είναι μουδιασμένα, αρκετά κοκαλωμένα. Δύσκολες μέρες … Χρόνια πολλά για αύριο!

  12. Αν ξέραμε τι έχουν πει οι ποιητές τι τοσο όμορφα έχουν προβλέψει θα γλιτώναμε πολλά δεινά, κοριτσάκι μου! Αλλά εμείς κοιτάμε μόνο μπροστά σωστά; Ετσι δε μας λένε πάντα; Μπροστά για νέα λάθη που όμως είναι τόσο παλιά…

    φιλιά πολλά πολλά!

  13. Δεν θα μπορούσα να διαλέξω ομορφότερη μέρα για ν’ ανταποδώσω την επίσκεψη σου Αγριμιώ μου… διάβαζα και δεν χόρταινα, ευτυχώς που υπάρχει η ποίηση να γαληνεύει η καρδιά μας!
    Τώρα πάω και στις προηγούμενες σου αναρτήσεις, να σε γνωρίσω… σε βάθος!
    Χρόνια πολλά στους εορτάζοντες!

    ΑΦιλιά και καλή μας δύναμη! (Α=Αληθινά)

  14. Δεν είμαι της στρατευμένης ποίησης. Προτιμώς την αστράτευτη, την ατόφια. Συμφωνώ όμως στο ξεσήκωμα των Λογίων, αν και το ότι σώπασαν μέχρι τώρα τους βαραίνει, ποιος θα τους πιστέψει τώρα… Το καινούργιο είναι πιο γνησιο, με όσα λάθη κι αν κάνει !

Από τση Κρήτης το μπαξέ να μου πέψετε ένα μπόλι, να κάμω επά στη ξενιθιά ολάνθιστο περβόλι!

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s